ئه‌له‌زیز

ئه‌له‌زیز

وار –دهۆك:

ئه‌له‌زیز باژاره‌كی كوردان یا مێژویی یه‌. ل ژۆرێ هاڤزایێ رووبارێ فێرات ئێ یه‌. ل رۆژهلاتا وێ چه‌ولگ, رۆژاڤا و باشوورێ رۆژاڤا یێ وێ ده‌ مه‌له‌تی, رۆژاڤایێ باكور ده‌ ئە‌رزیگان, ل باكورێ وێ دێرسیم و ل باشوورێ وێ ژی ئامه‌د هه‌یه‌. گۆلا هه‌ری مه‌زن یا سه‌دێ كه‌بان ئێ ل ڤی باژاری یه‌. ئە‌ڤ سه‌د ل سه‌ر ئاڤا رووبارێ فه‌راتێ هاتیه‌ ئاڤاكرن.

ئە‌له‌زیز ژ لایێ به‌رهه‌مێن بنه‌ردی ڤه‌ گه‌له‌ك ده‌وله‌مه‌ندە.

ئه‌له‌زیز به‌رده‌وامیا باژارێ دیرۆكی یا هارپوتێ یه‌. ئە‌ڤ باژێر وه‌ك پره‌كی د ناڤبه‌را تركیه‌ و باكورێ كوردستانێ یه‌. ژ ئێكوودو ره‌ دبێژن گاكۆش. یانێ براكۆ, ئەڤ گۆتن ژ گۆتنا كه‌كۆ هاتیه‌ چێكرن.

ئه‌ڤ باژێر ب گه‌له‌ك تشتێن خوه‌ ڤه‌ ناڤداره‌. سه‌رهلدانا شێخ سه‌ید ئێ پالو یێ ل ڤی باژاری ده‌ستپێكریه‌ كو ئەو ب خوه‌ ژی, ژ ڤی باژاری یه‌. ب هه‌زاران شه‌هید و شۆره‌شگه‌رێن ڤی باژاری هه‌تا ئیرۆ ژی هه‌ر هه‌نه‌.

لێ ئە‌له‌زیز ب ره‌نگه‌كی بالكێش ب مرۆڤێن خوه‌ یا دین ژی بناڤ و ده‌نگ بوویه‌. چاڤكانیا ڤێ ئەم نزانن لێ گه‌له‌ك پێكه‌نۆك ل سه‌ر ڤێ بابه‌تێ هاتیه‌ چێكرن. وه‌ك ئامودێ یا باكوره‌. میناك; رۆژه‌كی گۆتنه‌ ئەمێ نه‌خوه‌شخانه‌یه‌كا دینان ل ڤی باژاری چێكن لێ مه‌ ئەرده‌ك دڤێ و دڤێ ئەم دۆرا وی ب تێلێ دیار بكن. ئە‌ندا‌زیاره‌ك دچه‌ و لێكۆلین دكه‌ و پشتره‌ دبێژه‌ “هه‌ما ئەم دۆرا باژاری ته‌ڤ تێلێ راكن و ئەمێ ژ ڤی ده‌ردی خلاس بن.” گه‌له‌ك پێكه‌نۆكێن ب ڤی ره‌نگی مه‌ هه‌موویان ل سه‌ر ڤی باژاری بهیستیه‌. لێ راستیا وێ چیه‌ ئەم نزانن.

ه‌له‌زیز به‌ری میلادێ 3000 سالان هاتیه‌ ئاڤاكرن. یانێ ته‌مه‌نێ ڤی باژاری نێزی 5000 ساله‌. باژێر ب چیایێن هازار, ئاكداگ, تۆرۆس, چیایێ هه‌سه‌ن, چیایێ ئە‌ورێ, قاژۆكێ, قامشلكێ و چیایێ مه‌ریه‌مێ ڤه‌ دۆرپێچكریه‌. چیایێ هه‌ری بلند چیایێ ئاكداگ ئێ ئانگۆ ب كوردی كۆسپی, چیایێ سپی یه‌ ناڤێ وی و بلندبوونا ڤی چیایی 2620 م یه‌.

خوه‌دیكرنا سه‌والان, چاندنی, سه‌نای و ماده‌نجتی ده‌بارا باژێره‌. ده‌وله‌مه‌ندیێن ئەردی وه‌ك سفر, فلۆرید, فیریتێ ب سفر, چینكۆ, رساس, كرۆم مانگه‌نه‌ز, مۆلبده‌ن, هه‌سن و كانیێن وۆلفرامە.

ئه‌ردكۆلۆنای د سالا 1945 ئێ ل ڤی باژاری ده‌ستپێكر یه‌. ل گۆری ئەنجاما ڤان لێكۆلینان ئاشكه‌ره‌ بوویه‌ كو ئەڤ باژێر بوویه‌ شاهدێ گه‌له‌ك شارستانیان.

جیهه‌كی سه‌ره‌كى كو دڤێ مرۆڤ ل ڤی باژاری ببینه‌ قه‌لا هارپووتێ یه‌ كو ژ ده‌مێ ئورارتویان مایه‌. هه‌روه‌سا مه‌تهه‌فا ئانگۆ موزه‌خانه‌یا ئە‌ركۆلانی یا ئە‌له‌زیزێ, گۆلا هازار, شكه‌فتا بووزێ, باژارێ نۆقبووی, گۆلا سه‌دا كه‌بانێ, گه‌رماڤێن قاراقۆچان, ناڤه‌ندا سپۆرێن به‌فرێ یا هازاربابا, شه‌لاله‌یا چرچر هه‌ژایێ دیتنێ نه‌.

خوارنێن ڤی باژاری یا ناڤدار گومه‌, شۆربا ده‌وی, كفتا كوتلكی, سرن, بۆره‌كا بالاكگازی, به‌رخكا ل ته‌نوورێ, كوروت, كه‌له‌جۆش, شۆربا لۆبیك ئە كو دڤێ كی بچه‌ ڤی باژاری ڤان خوارنان تام بكه‌.

ئه‌له‌زیز باژاره‌كة كو تێ دها كوردی, دملی و تركی تێته‌ ئاخافتن . ل ڤی باژاری كورد و ترك ژیان دكن. لێ هنده‌ك كورد و ترك ئەله‌وینه‌ هنده‌ك سونه‌ نه‌. هنده‌ك كورمانجی دئاخڤن هنده‌ك ژی ب دملی دئاخڤن.

د دیرۆكا كوردان ده‌ سه‌رهلدانا شێخ سه‌ید نایێ ژبیركرن . هه‌تا نها ژی گه‌له‌ك هوونه‌رمه‌ند و سیاسه‌تمه‌دار ژ ڤی باژاری ده‌ركه‌تنه‌. هه‌روه‌سا بۆ كوردان هه‌ر تم بوویه‌ كانیا شۆره‌شگه‌ران ژی.

هه‌روه‌سا ژنێن ڤی باژاری ب شه‌ركه‌ریا خوه‌ ناڤدار ن.

باژاره‌كی ب راستی ژی هه‌مه‌ره‌نگ ئە و پێدڤی ب گه‌ریانه‌كه زراڤی و ناسكرنێ هه‌یه‌. وه‌ك هه‌موو باژارێن كوردان بێگومان ئە‌له‌زیز ژی هه‌ژي دیتنێ یه‌.

مه‌دینه‌ مه‌هموود

1 2-1 4 5 6-1024x678 8-1 9-1 10-1

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.