باژارێ ئاگری

باژارێ ئاگری

وار –دهۆك:

ئاگری باژاره‌كی د ناڤبه‌را سینۆرا تركیه‌ و روسیایێ یه‌. باژارێ هه‌ری رۆژهلاتا تركیێ یه‌. باژارێ ئاگری ناڤێ خوه‌ ژ چیایێ هه‌ری بلند یا تركیێ و باكورێ كوردستانێ ژ چیایێ ئاگری گرتیه‌. د سالا 1927 ئان ده‌ ئاگری بوویه‌ پاره‌زگه‌ه.

چ قه‌ومێن ژ ئاسیایێ ناڤین هاتنه‌ ژ ئاگریێ ده‌رباس بوونه‌. ئاگری وه‌ك ده‌ریێ ئاسیا ناڤین و ئاناتۆلیایێ و ئاوروپایێ ده‌ورا خوه‌ له‌یستیه‌. لێ چ شارستانیێ كو هاتیه‌ ڤێ ده‌رێ ژ به‌ر كو ڤی باژاری وه‌ك ده‌ری دیتنه‌ چ كاره‌كی شارستانیه‌تێ یا مایه‌نده‌ ل ڤی باژاری ب جی نه‌كرنه‌.

ئاگری باژاره‌كی ته‌مه‌ن درێژه‌. نێزی 10 هه‌زار سال ن مرۆڤ خوه‌ لێ گرتنه‌. شارستانیا هه‌ری خوه‌ ب جیكری ئورارتویان ئە. ل ڤی باژاری ژی گه‌له‌ك ئە‌رمه‌ن و گورجو هه‌بوون. ل گۆری روایه‌تێ د ده‌مێ ئیسكه‌نده‌رێ ماكه‌دۆنی هاتنه‌ ڤێ هه‌رێمێ بجیبوونه‌ لێ پشتی ئیسلامیه‌ت بپێش دكه‌ڤه‌ هێدی هێدی كێم دبن ژ ڤان ده‌ران دچن ئانگۆ د ناڤا شه‌رێن ئولی ده‌ تێنه‌ كوشتن.د ده‌ما خه‌لفه‌.عوسمان ده‌ هه‌رێما ئاگری ژ لایێ هێزێن ئیسلامی ڤه‌ تێ ب ده‌ست خستن.

هه‌روه‌سا د ده‌مێ.عوسمانیان ده‌ ژ ڤی باژاری ره‌ دگۆتن شاربولاك. ده‌مێ ئە‌رمه‌ن ل باژێر سه‌روه‌ربوون ناڤێ باژێر وه‌ك دێراره‌ش هاتبوو گوهارتن.

ژ به‌ر كو د كتێبا جهویان ته‌وراتێ ده‌ وه‌ك جیێ بوویه‌را نووحه ب ناڤێ چیایێ ئارارات تێ بناڤكرن, كه‌سێن ئاورۆپی ژی بۆ چیایێ ئاگری دبێژن چیایێ ئارارات. بلندبوونا چیایێ ئاگری 5165 م یه‌.

توربه‌یێ ئە‌همه‌دێ خانێ یا دیرۆكناس و هه‌لبه‌ستڤانێ كورد یێ ناڤدار ل ڤی باژاری یه‌, لگه‌ل قه‌سرا ئیسهاق پاشا یه‌ كو ئەڤ قه‌سر خوه‌دی گه‌له‌ك تایبه‌تمه‌ندیێ نه‌ و هه‌ر سال گه‌له‌ك كه‌سێن خه‌ریب بۆ دیتنا وی تێن.

ته‌ڤی مه‌ركه‌زێ 8 ناڤچه‌ ل ئاگری هه‌یه‌. ناڤه‌ندێ باژێر, بازید, دیادین, ئە‌له‌شكیرت, پاتنۆس,توتاك, تاشلıچای و هامور ئە. چیایێ ئاگری ب ناڤسه‌رێ خوه‌ یا هه‌رده‌م ب به‌فر ژ روسیا ئیران و ژ گه‌له‌ك جیێن دووری باژێر تێ دیتن.

اگری ژ به‌ر كو زڤستانان باژاره‌كی گه‌له‌ك سار و هاڤینان ژی خه‌لكێ وێ ل زۆزانێن فێنكن, جل و به‌رگێ ئاگریان ستوور و ل گۆری زڤستان و پایزێ تێن ئاماده‌ كرن. ژ خوه‌ جلێن گه‌له‌ری ژی گاڤا مرۆڤ بالێ خوه‌ دده‌, دبینه‌ كو هه‌موو ل گۆری هه‌وه‌كا سار هاتنه‌ هووناندن.

باژارێ ئاگری ب زۆزانێن خوه‌ یا فه‌ره‌ه, ب خوه‌دكرنا سه‌والان, ب خوارنێن خوه‌ یا گۆشتی و ب ئاڤێن خوه‌ یا سار و ب گه‌له‌ك تشتێن خوه‌ ڤه‌ ناڤدارە. خوارنه‌كه‌ گۆشتی كو ترك ژێ ره‌ دبێژن بوگولاما, گۆشتێ ئە‌یارێ; نڤیشت, پیڤاز و دمسا ئیسۆت و بالیجانان ته‌ڤی هه‌ڤ دكن و دخنه‌ ناڤ پۆستێ په‌زی و گۆشتێ خوه‌ ژی دخن ناڤ. ڤی پۆستی دخنه‌ بن ئەردێ جیه‌كی یا ب نه‌م. پشتره‌ ئاگره‌ك ل سه‌ر ڤێ ئاخێ تێ پێخستن و ب ڤی ره‌نگی خوارن تێ براشتن.قه‌لیێ سه‌ر سێلێ, ماسیا سۆر, هاشل, هه‌نگه‌ل, ئە‌ریشته‌, كویماك,كه‌ته‌, بیشی ئە‌رده‌ك, هاسوده‌ و گه‌له‌ك خوارنێن دی یا كو ل جیێن دی نایێن چێكرن ل ڤی باژاری هه‌نه‌.

هه‌روسا هنگڤا سپی یا ناڤدار ته‌نێ ل ڤی باژاری چێدبه‌ كو ژ كولیلكێن زۆزانێن ئاگری تێن بده‌ستخستن. ل دنیایێ ژی ئەڤ هنگڤ ده‌نگ ڤه‌دایه‌.

ژ به‌ر كو ل ئاگری زڤستان هشك و درێژه‌ هووناندنا جلكێن ئەردی ژ هریێ ژی وه‌ك كاره‌كی ناڤدار یا ڤی باژاری یه‌. ناڤێ جلكێ ئەردی ل ڤێ ده‌رێ یه‌مه‌نی یه‌. مه‌هفیر, خورچك, گۆرێن ریس, بلوز, ده‌ستگورك و هود.

وه‌كی هه‌موو باژارێن یا ب زۆزان ئێن كوردستانێ ل ڤی باژاری ژی ده‌نگبێژی و زێده‌بوونا مرۆڤێن ده‌نگخوه‌ش تایبه‌تمه‌ندیه‌كه‌ دی یا سه‌ره‌كه‌ ڤی باژاریه‌. هه‌ر زۆزانه‌كێ كوردستانێ, ل به‌ر وان په‌زان, ژ ده‌ڤێ شڤانێن مه‌ چه‌ندی ده‌نگێن خوه‌ش ده‌رخستنه‌ كه‌س نزانه‌ لێ نه‌فه‌سێ هنده‌ك هوونه‌رمه‌ندان وه‌ك زۆزانێن ئاگریێ بێ داوی, زه‌لال و پاقژ ئە.

هه‌ر سال ب هه‌زاران كه‌س ژ هه‌ر ده‌رێ دنیایێ تێن و سه‌ردانا ڤی باژاری دكن. ته‌نێ ژ بۆ دیتنا چیایێ ئاگری هه‌ر سال ب هه‌زاران مرۆڤ دچن سه‌ردانا ڤی باژاری. گه‌ر به‌رێ وه‌ كه‌ته‌ وی ئالی دڤێ مرۆڤ بۆ دیتنا ڤی باژاری, ژ خوه‌ ره‌ چێكه‌.

مه‌دینه‌ مه‌هموود

54jjm ag65 ag90 ag809 ag9768585 gi756 hg7afrty hu67 s

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

كومێنته‌كا نوی دانه‌

لن يتم نشر عنوان بريدك الإلكتروني. الحقول الإلزامية مشار إليها بـ *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.